Ministerstwo Sprawiedliwości finalizuje prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece, który radykalnie zmienia zasady dostępu do elektronicznych Ksiąg Wieczystych (eKW). Głównym celem zmian jest ochrona danych osobowych poprzez wprowadzenie obowiązku uwierzytelniania użytkowników – ma to zablokować masowe, komercyjne kopiowanie danych z publicznie dostępnych ksiąg. Choć cel jest słuszny, planowana regulacja nakłada na rzeczoznawców majątkowych, kluczowych uczestników rynku, znaczne obciążenia biurokratyczne i operacyjne, co w efekcie może przełożyć się na wydłużenie procesu wyceny i wzrost kosztów dla finalnego klienta.
Nowe zasady dostępu do eKW – co zmienia projekt ustawy?
Obecnie przeglądanie eKW odbywa się anonimowo po wpisaniu numeru księgi. Nowe przepisy wprowadzają wymóg uwierzytelniania każdego użytkownika za pośrednictwem Krajowego Węzła Identyfikacji Elektronicznej (np. Profil Zaufany). Oznacza to, że każda próba wglądu w księgę zostanie zarejestrowana, a system odnotuje dane logującego się (PESEL, numer IP, czas dostępu oraz numer przeglądanej KW). Minister Sprawiedliwości stanie się administratorem tych danych, które będą przechowywane przez pięć lat, co diametralnie kończy z dotychczasową anonimowością dostępu rzeczoznawców.
Jak uwierzytelnianie przez Profil Zaufany wydłuży sporządzanie operatu
Kluczowym problemem dla rynku jest spowolnienie pracy. Rzeczoznawca, sporządzając operat szacunkowy, musi często przeanalizować kilkanaście lub więcej ksiąg porównawczych. Konieczność każdorazowego logowania się i weryfikowania tożsamości wydłuży ten proces, prowadząc do wzrostu pracochłonności, a tym samym do podwyższenia kosztów operacyjnych.
Czy rzeczoznawca odpowie za „nieuprawniony” wgląd do KW?
Równolegle, rejestracja działań zwiększa odpowiedzialność prawną rzeczoznawcy, który może być pociągnięty do odpowiedzialności za „nieuprawnione” przeglądanie danych. Wprowadza to dodatkowe ryzyko kar administracyjnych i konieczność ścisłego przestrzegania procedur bezpieczeństwa, co również generuje koszty (np. szkolenia i bezpieczny sprzęt).
Brak wymogu interesu prawnego – luka w projekcie ustawy
Co istotne, w projekcie ustawy zabrakło regulacji, która mogłaby zrównoważyć te obciążenia, a mianowicie wprowadzenia wymogu wykazywania interesu prawnego przy dostępie do KW. Taki wymóg podniósłby prestiż zawodu i ograniczył konkurencję ze strony podmiotów nieprofesjonalnych.
Skutki zmian dla klientów: dłuższy czas i wyższe ceny operatów
Podsumowując, choć ustawa słusznie podnosi bezpieczeństwo danych, w praktyce nakłada na rzeczoznawców majątkowych znaczące obciążenia administracyjne. Wprowadzenie obowiązku uwierzytelniania oraz rejestrowania dostępu do ksiąg wieczystych utrudni i wydłuży sporządzanie operatów szacunkowych. W konsekwencji zmiany te mogą negatywnie wpłynąć na terminowość i efektywność usług wyceny, co finalnie odczują klienci w postaci dłuższego oczekiwania i potencjalnie wyższych cen.
autor: Wojciech Gunia
Powiązane tematy
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o procesie wyceny, sprawdź także:
Wycena nieruchomości
Kalkulator wartości nieruchomości